آنكه تورية بعد از اغراق فرعون و قوم او نازل شده نميتواند بود كه ضمير لعلهم راجع بايشان باشد * ( وَجَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ ) * و گردانيديم ما قصهء پسر مريم را يعنى عيسى * ( وَأُمَّه ) * و مادر او مريم را * ( آيَةً ) * حجتى و برهانى بر قدرت كاملهء خود كه آن ولادت مريم بود عيسى را بدون مسيس چه آيه امر واحد است مضاف بهر دو اما عيسى به جهت آنكه بىپدر مخلوق شد و اما مريم به جهت آنكه بى فحل حامله گشت و يا عيسى را آيتى ساختيم به آنكه در مهد سخن گفت و معجزات ديگر از او ظاهر شد و مادر او را آيتى گردانيديم به آنكه بدون مسيس فرزند آورد پس بنا بر اين تقدير اينست كه ( و جعلنا بن مريم آية و امه آية ) و حذف آية اول به جهت دلالت ثانيه است بر آن * ( وَآوَيْناهُما ) * و جاى داديم مادر و پسر را در وقتى كه از يهود فرار كردند * ( إِلى رَبْوَةٍ ) * ببلندى از زمين يعنى ايشان را به مكان مرتفع رسانيده آنجا ماوى داديم و آن بيت المقدس است كه ارفع همه اماكنست يا دمشق يا رمله يا فلسطين يا مصر چه هر يك از اين مواضع متصفند بارتفاع قول اول از قتاده است و ثانى از سعيد بن مسيب و ثالث از ابى هريره و رابع از حسن و خامس از ابن زيد و مرويست از ابى هريره كه ( الزموا هذه الرملة رملة فلسطين فانها الربوة التي ذكره اللَّه ) ملازم رملة فلسطين شويد يعنى در آن ساكن شويد كه آن ربوه ايست كه حق تعالى در قرآن ياد كرده و قول اول اشهر است و نيز در روايت كعب آمده كه بيت المقدس از همهء زمينها هيجده ميل و بروايت ديگر به بيست و هشت ميل به آسمان نزديكتر است و چون ذكر ربوه موهم آنست كه مكان مستوى نباشد از اين جهت در صفت آن ميفرمايد كه * ( ذاتِ قَرارٍ ) * خداوند قرار است يعنى مستقرى كه بر او آرام توان گرفت به جهت انبساط و استواى آن و گويند ذات قرار بمعنى ذات زروع و ثمار است چه سكنهء آن به جهت كثرت زروع و ثمار در آن قرار گرفته‌اند * ( وَمَعِينٍ ) * و خداوند آبيست ظاهر الجريان كه بر روى زمين ميگذرد نه در تحت آن و معنى يا ماخوذ است از معين الماء اذا اجرى و يا از ماعون كه بمعنى منفعتست زيرا كه آب جارى بر روى زمين كثير النفعست و يا اسم مفعولست ماخوذ از ( عانه اذا ادركه بعينه ) يعنى به جهت ظهور جرى آن و وصف ماواى مريم و عيسى به اين دو صفت به جهت آنست كه اين هر دو صفت جامع اسباب تنزه و طيب مكانست و از ابى جعفر و ابى عبد اللَّه ( ع ) مرويست كه مراد به ربه سواد كوفه است و قرار مسجد كوفه و معين آب فرات آورده‌اند كه مريم با پسر و پسر عم خود يوسف بن ماثان دوازده سال در اين موضع بسر بردند و طعام عيسى از بهاى ريسمانى بود كه مادرش ميرشت و ميفروخت و قوله * ( يا أَيُّهَا الرُّسُلُ ) * خطاب خداوند است با جميع پيغمبران نه در يك دفعه چه ايشان